Start arrow Artykuły arrow 2011 arrow 2/2011 arrow Zespół przewlekłego spływania wydzieliny po tylnej ścianie gardła
Zespół przewlekłego spływania wydzieliny po tylnej ścianie gardła Utwórz PDF Drukuj Poleć znajomemu
Autor: Zawadzka-Krajewska A.   

Dr n. med.

Anna Zawadzka -Krajewska

Klinika Pneumonologii i Alergologii Wieku Dziecięcego UM w Warszawie
Kierownik: Prof. UM dr hab. n. med. Marek Kulus
 
Opis przypadku
Postnasal drip syndrome .
SUMMARY
Postnasal drip syndrome (PNDS) is the most common cause of chronic cough. PNDS my be caused by rhinitis(allergic or non-allergic), sinusitis (acute or chronic), gastroesophageal reflux disease and irritants. Pathogenesis of cough from PNDS is due to mechanical stimulation of cough receptors located in the pharynx or larynx by mucus dropping down the back of the throat. The diagnosis of PNDS including symptoms, physical examinations findings, radiographic finding and response to specific therapy.

Najczęstszą przyczyną przewlekłego kaszlu jest zespół przewlekłego spływania wydzieliny po tylnej ścianie gardła ( postnasal drip syndrome PNDS). Przyczyną PNDS może być zapalenie błony śluzo¬wej nosa (alergiczne lub nie alergiczne), zapalenie zatok (ostre lub przewlekłe), choroba refleksowa przełyku, czynniki drażniące. Kaszel w przebiegu zespołu PNDS jest następstwem mechanicznej stymulacji receptorów zlokalizowanych w gardle i krtani przez wydzielinę spływającą po tylnej ścianie gardła. Rozpoznanie PNDS oparte jest na objawach klinicznych, badaniu przedmiotowym, badaniu radiologicznym i odpowiedzi na zastosowane leczenie.

Zawadzka-Krajewska A.: Zespół przewlekłego spływania wydzieliny po tylnej ścianie gardła. Alergia, 2011, 2: 39-41
 

Opis przypadku

PS chłopiec 7,5 letni został przyjęty do kliniki z powodu przewlekłego kaszlu z towarzyszącym upośledzeniem droż¬ności nosa w celu diagnostyki w kierunku astmy oskrzelo¬wej i alergicznego nieżytu nosa. Dziecko nie było obciążo¬ne alergicznym wywiadem rodzinnym i osobniczym. Do 3. roku życia, do czasu pójścia do przedszkola, chłopiec nie chorował, rozwijał się prawidłowo. Od 3. roku życia choro¬wał na nawracające zakażenia górnych dróg oddechowych, które były leczone antybiotykami i lekami objawowymi. Kilkakrotnie rozpoznano u niego zapalenie oskrzeli przebie¬gające z obturacją, z silnym napadowym kaszlem. Kaszel miał tendencję do utrzymywania się długo jeszcze po zakoń¬czeniu leczenia. Z powodu przerostu migdałka gardłowego i przewlekłego wysiękowego zapalenia uszu, w maju 2010 roku, chłopiec miał usunięty migdałek gardłowy i założony drenaż wentylacyjny jam bębenkowych.


Pozostawał pod stałą opieką laryngologa i alergologa. leczony był przez ostatnie 2 lata lekiem przeciwleukotrieno¬wym i przeciwhistaminowym bez widocznego efektu tera¬peutycznego.
W dniu przyjęcia do oddziału dziecko było w stanie dobrym. Badaniem przedmiotowym stwierdzono obrzęk i przekrwienie błony śluzowej nosa, powiększone grud¬ki chłonne na tylnej ścianie gardła, spływanie wydzieliny po tylnej ścianie gardła, przekrwioną śluzówkę gardła. Poza tym nie stwierdzono odchyleń od stanu prawidłowego. W czasie badania chłopiec pochrząkiwał, w pozycji leżącej na plecach kilkakrotnie przełykał spływającą po tylnej ścia¬nie gardła wydzielinę.

Badania diagnostyczne

W celu wyjaśnienia przyczyny przewlekłego kaszlu wyko¬nano u chłopca następujące badania:
  • badanie spirometryczne i odwracalność po β2-mimetyku – wartości spirometrii prawidłowe, odwracalność 7% /ryc 1a, ryc 1b /
  • test nieswoistej prowokacji oskrzeli metacholiną – wynik badania ujemny /ryc. 2/
  • ocena stężenia wydychanego tlenku azotu – ENO 2,3 PPB, wynik prawidłowy (wartości prawidłowe wg naszej pracowni wynoszą do 25 PPB).
  • punktowe testy skórne z alergenami powietrznopochod¬nymi-testy ujemne, kontrola dodatnia z histaminą 4x4mm
  • stężenia całkowitego IgE-10,2 kU/l /norma do 63 kU/l /
  • stężenie w surowicy krwi IgA, IgM, IgG – w normie
  • 24-godzinna pH-metriaprzełyku – badanie nie wyka­załoobecności kwaśnego refleksu żołądkowo-przeły­kowego
  • badanie EKG – zapis prawidłowy
  • badanie radiologiczne klatki piersiowej – miąższ płuc­ny bez zagęszczeń. Jamy opłucnowe wolne. Sylwetka serca i rysunek naczyniowy płuc w normie
  • 24-godzinna pH-metria przełyku – badanie nie wyka­zało obecności kwaśnego refleksu żołądkowo-przeły­kowego
  • badanie EKG – zapis prawidłowy
  • badanie radiologiczne klatki piersiowej – miąższ płuc­ny bez zagęszczeń. Jamy opłucnowe wolne. Sylwetka serca i rysunek naczyniowy płuc w normie
  • tomografia komputerowa zatok-zatoki oboczne nosa
 

Dyskusja.

Zespół przewlekłego spływania wydzieliny po tylnej ścianie gardła (postnasal drip syndrome PNDS) jest jednym z najczęstszych powodów przewlekłego kaszlu. Spływająca wydzielina z nosa i z zatok stymuluje włókna afferentne na tylnej ścianie gardła czego następstwem jest pobu­dzenie ośrodków kaszlu w rdzeniu przedłużonym (1). Od dawna trwa dyskusja na temat terminologii zespołu PNDS.

Prawie całkowicie bezpowietrzne. Kompleksy ujęciowo­przewodowe obustronnie niedro¿ne. Nieco powiêkszony migdałek gardłowy. Jamy bêbenkowe częściowo bezpo­wietrzne, wysięk (ryc.3).

Rozpoznanie

Dwudniowy pobyt w oddziale miał charakter diagnostycz­ny, w tym czasie chłopiec nie otrzymywał żadnych leków. Został wypisany do domu z rozpoznaniem:

Zespół przewlekłego spływania wydzieliny po tylnej ścianie gardła w przebiegu przewlekłego zapalenia zatok i przewlekłego zapalenia błony śluzowej nosa.

Chłopiec wymaga dalszej opieki laryngologicznej.

W Wielkiej Brytanii zespół przewlekłego spływania wydzieliny po tylnej ścianie gardła określany jest jako rhinosinusitis (2). W 2006 roku Amerykańskie Towarzystwo Pneumonologiczne ( American College of Chest Physicians) zmieniło nazwę zespołu PNDS na zespół kaszlu z górnych dróg oddecho­wych ( Upper airway cough syndrome UACS) (3).

Do objawów zespołu przewlekłego spływania wydzieliny po tylnej ścianie gardla należą( 2,3):

  • świszczący oddech-zespół PNDS jest częstszą przy­czyną świszczącego oddechu niż astma oskrzelowa
  • kaszel stały lub napadowy
  • pochrząkiwanie
  • ciągłe łykanie wydzieliny spływającej po tylnej ścianie gardła
  • uczucie łaskotania w gardle
  • uczucie pieczenia w gardle
  • przewlekły nieżyt gardła
  • chrypka
  • obrzęk błony śluzowej nosa i trudności w oddychaniu przez nos
  • złogi krystaliczne w migdałkach podniebiennych
  • cuchnący oddech
  • nudności związane z zaleganiem śluzu w żołądku, okresowe wymioty śluzową wydzieliną.
 
 Zwyklestan zdrowia pacjenta jest dobry.
 

Przyczyną zespołu PNDS są najczęściej nawracające zakażenia wirusowe i bakteryjne górnych dróg oddecho­wych. Następstwem zakażeń jest zwykle przerost migdałka gardłowego i migdałków podniebiennych, wysiękowe zapa­lenie uszu. Przerost migdałków utrudnia odpływ wydzieliny z nosa i zatok przynosowych nasilając tym samym zmiany w tych narządach.

Czynnikami usposabiającymi do zespołu PNDS są (3):

  • alergiczny nieżyt nosa
  • przewlekły nie alergiczny eozynofilowy nieżyt nosa (NARES)
  • przewlekły naczynioruchowy nieżyt nosa
  • nieprawidłowości w budowie nosa upośledzające jego drożność
  • polipy nosa
  • mukowiscydoza
  • niedobory immunologiczne
  • wziewanie czynników drażniących
  • refluks żołądkowo-przełykowy.
 PNDS nie jest jednostką chorobową a jedynie zespołem objawów będących następstwem nadmiernej sekrecji gru­czołów wydzielniczych błony śluzowej nosa i zatok przyno­sowych w przebiegu różnych schorzeń górnych dróg odde­chowych. Z tego powodu rozpoznanie zespołu PNDR usta­lane jest na podstawie diagnostyki różnicowej obejmującej wywiad, objawy kliniczne, badanie przedmiotowe, badania dodatkowe zwykle z oceną obrazową górnych dróg odde­chowych.

leczenie zespołu przewlekłego spływania po tylnej ścia­nie gardła zależy od jego przyczyny.

U prezentowanego pacjenta rozpoznanie zespołu PNDS zostało ustalone na podstawie wywiadu i takich klinicznych objawów jak: stałe chrząkanie, kaszel zwłasz­cza po położeniu się spać, uczucie spływania wydzieliny po tylnej ścianie gardła, konieczność jej przełykania, upo­śledzona drożność nosa i trudności w oddychaniu przez nos. Przyczyną zespołu PNDS było przewlekłe zapalenie zatok i błony śluzowej nosa.

•
Piśmiennictwo: 1. IrwinRS., Pratter MR., Holland PS i wsp. Postnasal drip causes cough and is associated with reversible upper airway obstruction. Chest 1984;85:346-352 2. Sanu A., Eccles R. Postnasal drip syndrome. Two hundred years of controversy between UK and USA. Rhinology 2008;46:86-91 3. Pratter MR. Chronic upper airway cough syndrome secondary to rhinosinus disease (previously referred to as postnasal drip syndrome): ACCP Evidence-Based Clinical Practice Guidelines. Chest 2006;129:63S-71S.
 
« poprzedni artykuł   następny artykuł »

© 2014 ALERGIA kwartalnik dla lekarzy :: Joomla! i Joomla! IE jest Wolnym Oprogramowaniem wydanym na licencji GNU/GPL.